Najczęstsze pytania o psychoterapię w Gabinecie Liberi Warszawa

Decyzja o rozpoczęciu psychoterapii to często jeden z najważniejszych kroków na drodze do lepszego, bardziej świadomego życia. To naturalne, że tej decyzji towarzyszy mnóstwo pytań i wątpliwości – od kwestii czysto technicznych, po te dotyczące samej relacji z terapeutą.

W Gabinecie Liberi Warszawa wierzymy, że poczucie bezpieczeństwa zaczyna się od jasności i wzajemnego zaufania. Wiemy, że każdy proces jest unikalny, dlatego przygotowaliśmy zestawienie odpowiedzi na pytania, które najczęściej słyszymy od osób stawiających swoje pierwsze kroki w gabinecie. Chcemy pomóc Ci „oswoić” proces terapeutyczny jeszcze przed pierwszym spotkaniem, abyś mógł/mogła poczuć, że to miejsce tworzone z myślą o Twoim komforcie i autentyczności.

Poniżej znajdziesz wyjaśnienia dotyczące nurtów, w jakich pracujemy, przebiegu pierwszej wizyty oraz tego, jak rozpoznać, czy dany terapeuta jest dla Ciebie odpowiednim wsparciem.

Na czym polega psychoterapia w nurcie integratywnym i humanistycznym (EFT, Gestalt, terapia zorientowana focusingowo)?

Te podejścia łączy przekonanie, że człowiek jest całością (ciało, umysł, emocje), a nie tylko zbiorem objawów.

Psychoterapia Integratywna

W tym podejściu terapeuta wychodzi z założenia, że żadna pojedyncza teoria nie tłumaczy w pełni złożoności człowieka. Łączy więc techniki (np. pracę z przekonaniami z CBT, analizę relacji z nurtu psychodynamicznego i pracę z ciałem z terapii Gestalt lub Focusingu), aby jak najlepiej dopasować proces psychoterapii do Twoich potrzeb.

Nurt Humanistyczno-Doświadczeniowy

Tutaj celem jest odblokowanie Twojego naturalnego potencjału. Terapeuta nie „naprawia” Cię, ale tworzy pełne autentyczności, akceptacji i empatii warunki dla Twojego rozwoju. Praca odbywa się w “tu i teraz”, na Twoim bieżącym, świadomym doświadczeniu, uwzględniając różne jego aspekty: emocje, myśli, odczucia z ciała i kontekst sytuacyjny. Praca jest przede wszystkim oparta na empatycznym dostrojeniu do klienta.

Jest to szeroki zbiór podejść, w ramach którego jako odrębne nurty funkcjonuje m.in. Gestalt, psychoterapia EFT, psychoterapia zorientowana focusingowo. Wszystkie te podejścia w ramach szerokiego nurtu humanistyczno-doświadczeniowego zawierają wyżej wymienione elementy oraz swoje specyficzne charakterystyki.

Gestalt

Skupia się na doświadczaniu „tu i teraz”, z wykorzystaniem różnych eksperymentów terapeutycznych. Przykładowo terapeuta może poprosić Cię, byś „porozmawiała” z osobą, do której czujesz żal (używając techniki pustego krzesła). Chodzi o to, byś poczuła swoje emocje, także w ciele i domknęła stare sprawy, które wciąż Cię bolą. Terapeuci Gestalt używają także innych technik i eksperymentów, które mają poszerzyć Twoją świadomość danego obszaru albo pomóc w domknięciu trudnych spraw.

EFT ( Terapia Skoncentrowana na Emocjach)

Tutaj emocje są traktowane jako najważniejszy kompas, pozwalający dotrzeć do Twoich wrażliwych, często zranionych obszarów, które wymagają zaopiekowania w terapii. W tym podejściu wykorzystujemy naturalny potencjał adaptacyjny emocji, który pomaga klientom przekształcić trudne doświadczenia.
Przykładowo terapeuta pomaga Ci dotrzeć do tzw. emocji pierwotnych (np. głębokiego lęku przed odrzuceniem), które często są przykryte przez emocje wtórne (np. złość czy dystans). Kiedy przeżyjesz i nazwiesz tę pierwotną emocję w bezpiecznych warunkach, na jej miejsce pojawiają się inne, nowe sposoby reagowania, adaptacyjne emocje, które bardziej Ci służą.

Terapia zorientowana focusingowo (FOT- Focusing-Oriented Therapy)

Koncentruje się na pracy z ciałem poprzez docieranie do sygnałów płynących z organizmu (tzw. felt sense). Klient poprzez odczucie i zrozumienie tego, co komunikuje jego ciało, pozbywa się różnych blokad i łatwiej dociera do swoich motywacji i ważnych potrzeb. Taka świeża, „cielesna” wiedza o sobie bywa często nowa i bardziej odkrywcza niż to, co podpowiada nam głowa i znane już schematy myślenia.
Focusing funkcjonuje też jako odrębna od terapii metoda rozwojowa, której można się nauczyć (patrz Focusing warsztaty).

Czym różni się psychoterapia humanistyczna od poznawczo-behawioralnej (CBT)?

Są to różne pod względem metody pracy podejścia terapeutyczne:

Myśli vs. Przeżywanie: W CBT pracujesz głównie “głową” – analizujesz błędy w myśleniu, np. szukasz dowodów na to, że Twoje lęki są przesadzone, pracujesz nad dysfunkcyjnymi przekonaniami. W nurcie humanistycznym pracuje się głównie „emocjami i ciałem” – starasz się poczuć, co za stoi za Twoimi myślami, koncentrujesz się na tym, czego aktualnie doświadczasz, aby dotrzeć do pierwotnej przyczyny problemu.
Struktura sesji: W CBT sesje są przeważnie ustrukturyzowane: sprawdzanie nastroju czy poziomu lęku, omówienie pracy domowej, ustalenie planu pracy. W terapii humanistycznej sesja jest procesem opartym na bieżącym, żywym doświadczeniu klienta, chociaż terapeuta też prowadzi i kieruje w różnych momentach procesem danej sesji oraz czuwa nad procesem całej psychoterapii.
Zadania domowe: W CBT są one normą (np. prowadzenie dzienniczka myśli). W nurcie humanistycznym zadaniem jest raczej zwiększanie uważności na siebie na co dzień, ale rzadko dostaniesz „ćwiczenia na kartce”.
Rola terapeuty: W CBT terapeuta jest trochę jak trener lub nauczyciel. W psychoterapii humanistycznej – jak towarzysz podróży, który jest z Tobą w relacji partnerskiej.

Czym różni się psychoterapia humanistyczna od psychodynamicznej?

Oba te nurty umożliwiają pracę nad przyczynami Twoich problemów i ich wpływem na aktualne życie, a różnią się podejściem do Twojej historii, założeniami teoretycznymi i metodami:

Przeszłość vs. Teraźniejszość: Nurt psychodynamiczny szuka przyczyn Twoich problemów w dzieciństwie i nieświadomych konfliktach, które terapeuta razem z Tobą analizuje. Nurt humanistyczny uznaje, że przeszłość Cię ukształtowała, ale najważniejsze jest to, jak ta przeszłość objawia się w Tobie teraz. Pracujemy ze świadomą częścią osoby, badając, jaki wpływ przeszłe doświadczenia mają na jej aktualne życie.
Interpretacja vs. Odzwierciedlanie: W terapii psychodynamicznej terapeuta często interpretuje Twoje zachowanie (np. „Mówi Pani o złości na szefa, ale to przypomina relację z ojcem”). W humanistycznej terapeuta nie narzuca Ci interpretacji, a raczej odzwierciedla to, co wnosisz na sesji. Pomaga Ci, byś Ty sama poczuła: „Ojej, ja teraz czuję się przy Panu tak samo mała, jak przy moim tacie”.
Dystans terapeuty: Terapeuta psychodynamiczny zachowuje pewną powściągliwość w kontakcie, byś mogła „wyświetlić” na nim swoje emocje (tzw. przeniesienie). Terapeuta humanistyczny jest empatyczny, autentyczny i jawny – jeśli go coś poruszy w Twojej historii, może o tym powiedzieć, budując bliską więź.

Czy mój problem jest wystarczająco duży?

Krótka odpowiedź brzmi: Tak. W psychoterapii indywidualnej nie istnieje mierzalna skala „cierpienia uprawniającego do wizyty”.

Kryterium subiektywne: Jeśli coś sprawia, że czujesz dyskomfort, smutek, napięcie lub po prostu „stoisz w miejscu” – to jest to wystarczający powód. Terapia to nie tylko ratunek w kryzysie, to także higiena psychiczna i rozwój.
Profilaktyka: Czekanie, aż problem stanie się „ogromny”, jest jak czekanie z bólem zęba, aż ząb wypadnie. Im wcześniej zaczniesz, tym szybciej odzyskasz sprawczość.
„Trywialne” problemy: To, co z zewnątrz wydaje się błahe (np. trudność w odmawianiu, częste analizowanie rozmów), zazwyczaj ma głębokie korzenie w poczuciu własnej wartości. Terapia pozwala je uzdrowić.

Czy psychoterapia pomoże mi podjąć decyzję o rozstaniu lub zmianie pracy?

To częsty powód zgłaszania się na psychoterapię indywidualną i odpowiedź brzmi: Tak, ale nie w taki sposób, jak myślisz.

Terapeuta nie podejmie decyzji za Ciebie: Nie usłyszysz: „Tak, powinnaś odejść z tej pracy”. To byłoby odebranie Ci wolności.
Co zrobi terapia? Pomoże Ci oczyścić i poszerzyć pole widzenia. Pewne decyzje są trudne, bo blokują nas lęki, poczucie winy lub cudze oczekiwania. Terapia pozwoli Ci usłyszeć Twój własny głos.
Analiza wzorców i blokad: Dowiesz się, dlaczego tkwisz w sytuacjach, które Ci nie służą. Kiedy przepracujesz własne blokady, decyzja o zmianie często staje się naturalnym i oczywistym kolejnym krokiem, a nie walką ze sobą.

Co jeśli nie polubię swojego terapeuty?

W podejściu integratywnym i humanistycznym (Gestalt, EFT, psychoterapia zorientowana focusingowo) uznajemy, że to właśnie autentyczna, bezpieczna relacja leczy najskuteczniej. Jeśli tej relacji nie ma, praca będzie szła pod górę.

To nie jest towarzyska ocena: Niepolubienie terapeuty nie oznacza, że on jest złym specjalistą albo że Ty jesteś „trudnym pacjentem”. To po prostu brak dopasowania dwóch osób. Terapeuta jest świadomy, że nie będzie „pasował” każdemu – i jest na to całkowicie gotowy.
Nikt się nie obrazi: Terapeuci to profesjonaliści. Jeśli powiesz: „Czuję, że nie nadajemy na tych samych falach” lub „Potrzebuję kogoś o innej energii”, terapeuta nie poczuje się personalnie dotknięty. Wręcz przeciwnie – może Ci pomóc zrozumieć, kogo właściwie szukasz, a nawet polecić kogoś, kto pracuje w sposób bardziej odpowiadający Twoim potrzebom.
Twoje odczucia to materiał do pracy: Jeśli już jesteś w procesie i pojawią się trudności w relacji, warto o tym otwarcie powiedzieć. W nurcie humanistycznym to niesamowicie cenny moment! Wspólne przyjrzenie się temu, co się stało w relacji między Wami, często przynosi największe przełomy w całej terapii.
Masz prawo do „przymiarki”: warto poświęcić czas na znalezienie odpowiedniego terapeuty, bo przecież możecie przejść razem długą drogę. Masz pełne prawo pójść do dwóch lub trzech różnych osób na konsultację, aby poczuć, z kim czujesz się najlepiej. Pamiętaj, że relacja terapeutyczna buduje się w czasie, ale pierwsze odczucie w kontakcie jest też bardzo ważne.

Czy muszę opowiadać o wszystkim od razu?

Krótka i stanowcza odpowiedź: Absolutnie nie.

Twoje bezpieczne tempo: Terapia to maraton, a nie sprint. Jeśli masz w historii trudne, bolesne doświadczenia, o których jeszcze nie jesteś gotowy mówić – nie mów o nich. Możesz zasygnalizować: „Jest pewien temat, o którym na razie nie chcę rozmawiać”. Terapeuta to uszanuje.
Budowanie zaufania: Zaufanie w gabinecie buduje się z czasem. To normalne, że najpierw sprawdzasz, czy terapeuta „udźwignie” mniejsze rzeczy, zanim powierzysz mu te największe.
Nic na siłę: Presja na „wyrzucenie wszystkiego z siebie” na pierwszej sesji często kończy się tzw. „kacem emocjonalnym”. Lepiej dawkować szczerość tak, by po wyjściu z gabinetu czuć ulgę, a nie przerażenie tym, ile się powiedziało.

O co terapeuta zapyta na pierwszej wizycie?

Pierwsze 1–3 spotkania to tzw. konsultacje. Terapeuta nie będzie robił „operacji na otwartym sercu”. Chce po prostu poznać mapę Twojego świata. Możesz spodziewać się pytań takich jak:

„Co sprowadza Pana/Panią do mnie właśnie teraz?” – To kluczowe pytanie. Chodzi o to, dlaczego zdecydowałeś się na telefon w ten wtorek, a nie pół roku temu. Co się „przelało”? Co było bodźcem, żeby się umówić teraz?
„Jakie są Pana/Pani główne trudności?” – Opisujesz swoje objawy (np. nie śpię, stresuję się w pracy, często płaczę).
„Jak wygląda Pana/Pani życie codzienne?” – Praca, relacje, sen, używki. Terapeuta sprawdza Twój bieżący „fundament”.
„Czy był/a Pan/Pani już wcześniej w terapii lub u psychiatry?” – Ważna jest historia Twojego leczenia.
„Czego oczekuje Pan/Pani od naszej współpracy?” – To pytanie o cele terapii. Czy chcesz przestać się bać, czy podjąć ważną decyzję? Możesz też jeszcze nie wiedzieć dokładnie, czego od terapii potrzebujesz i razem z terapeutą poszukacie tych obszarów.

Wskazówka: Nie musisz mieć przygotowanego referatu. Jeśli nie wiesz, co powiedzieć, powiedz po prostu: „Stresuję się i nie wiem, od czego zacząć”. Dobry terapeuta przeprowadzi Cię bezpiecznie przez pierwsze spotkania.

Czy z obniżonym nastrojem iść do psychoterapeuty czy do psychiatry?

Wybór zależy od tego, jak bardzo Twój stan utrudnia Ci codzienne funkcjonowanie:

Psychiatra: To lekarz. Idź do niego, jeśli czujesz, że nie masz siły wstać z łóżka, masz zaburzenia snu, apetytu lub Twoje ciało „odmawia posłuszeństwa”. Wizyta u psychiatry jest też konieczna w przypadku myśli samobójczych oraz zachowań autodestrukcyjnych. Psychiatra oceni, czy potrzebne jest wsparcie farmakologiczne (leki), które pomoże Ci „stanąć na nogi”, byś w ogóle miał/miała siłę na rozmowę o problemach.
Psychoterapeuta: To specjalista od pracy z przyczynami Twojego stanu. Jeśli czujesz smutek, pustkę lub brak satysfakcji, ale wciąż jakoś funkcjonujesz – terapeuta pomoże Ci zrozumieć, skąd ten nastrój się bierze i jak go zmienić.

Najczęstsza droga: Wiele osób zaczyna od wizyty u psychoterapeuty, który po kilku spotkaniach sam podpowie (jeśli widzi ku temu wskazania): „Myślę, że warto skonsultować się też z lekarzem, by ocenił potrzebę włączenia leków”. Te dwie drogi bardzo często się uzupełniają.

Jak znaleźć dobrego terapeutę?

Dobry terapeuta to nie tylko osoba z „dobrym podejściem” do klienta, ale przede wszystkim profesjonalista podlegający określonym standardom:

Certyfikacja i szkoła psychoterapii: Sprawdź, czy terapeuta ukończył lub jest w trakcie czteroletniego, podyplomowego szkolenia z psychoterapii (to coś innego niż studia magisterskie z psychologii).
Superwizja: To absolutna podstawa. Superwizja to regularne konsultacje terapeuty z innym, bardziej doświadczonym specjalistą. Gwarantuje to, że proces Twojego leczenia jest monitorowany z zewnątrz, co zapewnia Ci wysoką jakość pracy terapeuty.
Przynależność do stowarzyszeń: Sprawdź, czy specjalista należy do uznanych organizacji (np. Polskie Towarzystwo Psychologiczne lub Psychiatryczne, Polskie Stowarzyszenie Humanistyczno-Doświadczeniowe), co zobowiązuje go do przestrzegania kodeksu etycznego.

Psychoterapeuta w trakcie szkolenia vs. po szkoleniu – jaka jest różnica?

Psychoterapeuta w trakcie szkolenia (często po 2. roku)

To osoba, która ukończyła studia magisterskie (najczęściej psychologię, ale inne kierunki też są akceptowane) i jest w trakcie zaawansowanego, czteroletniego kursu psychoterapii.

Bezpieczeństwo: Tacy specjaliści mają uprawnienia do prowadzenia terapii pod nadzorem superwizora.
Doświadczenie: Często mają już doświadczenie w pracy z klientami w różnych organizacjach pomocowych oraz wymaganą liczbę godzin terapii własnej i stażu klinicznego
Atut: Często mają bardzo świeżą wiedzę teoretyczną i ogromne zaangażowanie.

Certyfikowany Psychoterapeuta (po szkoleniu)

To osoba, która ukończyła pełne, czteroletnie szkolenie, odbyła wymaganą liczbę godzin stażu klinicznego, terapii własnej oraz zdała egzamin certyfikacyjny.

Doświadczenie: Posiada bogatą praktykę kliniczną i doświadczenie w pracy z różnorodnymi przypadkami, co jest poparte certyfikatem psychoterapeutycznym
Specjalizacja: Często posiada poszerzoną wiedzę w konkretnych trudnościach, nabytą podczas specjalistycznych szkoleń oraz własnej praktyki

Terapeuta może także mieć ukończoną 4-letnią szkołę psychoterapii, ale nie mieć jeszcze certyfikatu (tzw. terapeuta w trakcie certyfikacji).

Ważne: Zarówno terapeuta w trakcie szkolenia czy certyfikacji, jak i certyfikowany, mają obowiązek pracować pod superwizją i dbać o standardy etyczne. Wybór często zależy od specyfiki problemu, z którym się mierzysz, a także od tego, czy nawiążesz dobry kontakt z danym specjalistą.

Co to jest superwizja?

Superwizja to regularne spotkania Twojego terapeuty z innym, bardziej doświadczonym specjalistą (Superwizorem), który posiada certyfikat do nauczania i wspierania pracy innych terapeutów.

Dlaczego to ważne dla Ciebie? Superwizor pilnuje, aby proces Twojego leczenia nie utknął w martwym punkcie. Wspiera Twojego terapeutę w pracy; sprawdza, czy terapeuta zachowuje obiektywizm i czy zwraca uwagę na ważne dla Twojego procesu momenty w terapii.
Gwarancja jakości: Fakt, że terapeuta poddaje się superwizji, jest dowodem jego profesjonalizmu i pokory zawodowej. Oznacza to, że nad Twoim procesem czuwa nie jedna, a dwie pary oczu.
Prywatność: Podczas superwizji terapeuta nie podaje Twoich danych osobowych (imienia, nazwiska, miejsca pracy). Omawiany jest jedynie przebieg procesu i dynamika relacji. Superwizora również obowiązuje tajemnica zawodowa.

Czy terapeuta może mi mówić, co mam robić?

Krótka odpowiedź brzmi: Zazwyczaj nie. Psychoterapia to nie doradztwo.

Wiele osób przychodzi do gabinetu z nadzieją, że usłyszy: „Powinnaś się rozwieść” albo „Zmień tę pracę”. Jednak rolą terapeuty nie jest kierowanie Twoim życiem, ale:

Pomoc w zrozumieniu, dlaczego Ty sama/sam masz trudność z podjęciem tej decyzji.
Wspólne przyjrzenie się Twoim trudnościom i lękom.
Wzmocnienie Twojej sprawczości, abyś to Ty poczuła/poczuł się na siłach podjąć decyzję, za którą weźmiesz odpowiedzialność.

Wyjątkiem są sytuacje bezpośrednio zagrażające życiu lub zdrowiu – wtedy terapeuta może interweniować bardziej bezpośrednio, dbając o Twoje bezpieczeństwo.

Czy obowiązuje tajemnica zawodowa, jeśli powiem o czymś nielegalnym?

Tajemnica zawodowa jest fundamentem zaufania w gabinecie, ale ma swoje ustawowe granice.

Zasada ogólna: Wszystko, o czym mówisz w gabinecie (również o drobnych wykroczeniach, zażywaniu substancji czy sprawach obyczajowych), pozostaje między Tobą a terapeutą. Terapeuta nie jest urzędnikiem ani policjantem.
Wyjątki (gdy prawo nakazuje przerwać milczenie): Terapeuta ma obowiązek uchylić tajemnicę tylko w sytuacjach najwyższej wyższej konieczności, czyli gdy:
1. Istnieje realne zagrożenie dla Twojego życia lub zdrowia (np. ryzyko samobójstwa po wyjściu z gabinetu).
2. Istnieje realne zagrożenie dla życia lub zdrowia innych osób, a w szczególności osób nieletnich
3. Wymaga tego prawo w przypadku najcięższych przestępstw (zapisanych w kodeksie karnym, np. terroryzm, zabójstwo).

W każdej innej sytuacji Twoje sekrety są w gabinecie całkowicie bezpieczne. Zasada poufności obowiązuje zarówno terapeutę, jak i jego superwizora.